İnternet Dikensiz Gül Bahçesi Değil!

DİKENLİ GÜL BAHÇESİ, OLMASI GEREKTİĞİ GİBİ!

Günseli Bayraktutan-Sütcü, Başkent ÜÜniversitesi İletişim Fakültesi

E-youth: Balancing Between Opportunities and Risks? Konferansının ilk gününde öğleden sonra açılış konuşmacılarından birisi de uluslar arası iletişim araştırmaları cemaati içerisinde çocuklar, ergenler ve bu gruplar üzerindeki medya etkisi çalışmaları ile bilinen Amsterdam Üniversitesi, Çocuklar, Gençler ve Medya Etkisi Araştırma Merkezi’nden Prof. Dr. Patti Valkenburg’du. Valkenburg Hollandalı ergenlerin internet kullanımı ve bu pratiğin taşıdığı olanaklar ve riskler üzerine kalabalık bir araştırma grubu ile birlikte yürüttüğü araştırmasından çeşitli bölümleri dinleyenlerle paylaştı.  Valkenburg’un temel soruları, ergenler neden çevrimiçi iletişimle bu kadar ilgililer, bu iletişimin taşıdığı riskler ve olanaklar nelerdir sorularıdır. Hollandalı ergenler de dünya üzerindeki diğer yaşıtları gibi popüler toplumsal paylaşım ağlarını çok aktif kullanmaktadırlar. Bu ağlar üzerinde kurdukları ilişkiler ise çoğunlukla çevrimdışındaki arkadaşlarıyladır. Yani çocukların yaşamında “çevrimiçi yabancı” sanıldığı kadar çok değildir, hatta büyük oranda istisnadır.

Valkenburg sorularının yanıtları için psiko sosyal  bir  yaklaşımı benimsemektedir ve kimlik, samimiyet ve cinsellik birinci sorunun, yani ergenlerin ‘internet düşkünlükleri’nin anlaşılmasındaki anahtar kavramlar olarak ele alınmaktadır.  Ergenler internette kimliklerini ifşa ediyor, ya da yepyeni kimlikler kurguluyorlar, çoğunlukla çevrimdışından tanıdığı diğer net sakinleriyle sıcak ilişkiler geliştirirken kimi zaman da romantik ilişkiler içerisinde olmaktadırlar.   Ergenlerin internet ortamıyla yoğun ilişkileri Türkiye’de de olası riskler kapsamında değerlendirilmekte ancak İnternet’in çocuklar ve gençler düzeyindeki çekiciliğinin arkasındaki dinamikler hiçbir zaman açıkça tartışılmamaktadır.  Bu noktada ergenler ve çocuklar için iki beceri önplana çıkmaktadır: yeterli kendini tanıtma ve anlatma/ açıklama. Bu iki yetenek dengeli kullanılmadığında çoğunlukla bireyin (ergenin ya da çocuğun) dışlanmasına neden olmaktadır. Çevrimiçi ortam bir yandan da bu iki yeteneğin gelişmiş kontrolünü de sağlamaktadır, bir diğer deyişle güvenlik duygusu ve toplumsal etkileşimde özgürlük olanağı ortaya çıkmaktadır. Gelişmiş kontrol yeteneği, anonimlik, asenkron olmak ve erişilebilir olmakla ilgili bir durumdur.  Valkenburg ergenlerin hem kendilerini sunma/ tanıtma hem de anlatma ihtiyacı içerisinde olduklarını belirtir, ancak yaş grubu nedeniyle aynı zamanda da utangaçtırlar. Bu durumda onlar için online ortamdan daha elverişli bir ortam düşünmek çok zordur. Çeşitli nedenlerden dolayı da (en çok da ebeveynlerin kısıtlaması) yaşıtlarıyla yüzyüze iletişimleri de doğal olarak sınırlıdır. Ergenler için online ortam kimliklerini toplumsal anlamda kabul ettirme, tanıtma, diğerleriyle yakınlık kurma ve cinselliklerini keşif anlamında olanak sağlamaktadır. Araştırma ortaya koymaktadır ki, internet ortamında offline ortamda birlikte oldukları arkadaşlarıyla  ilişkilerini pekiştiriyorlar, ve %20-50 arası çevrimiçinde gerçek kimlikleriyle varoluyorlar. Valkenburg bir yandan anaakım medya tarafından yaratılan moral paniğin yol açtığı yanlış değerlendirmelerin ve bilgilerin de nasıl farklı algılanabileceğini kimi çarpıcı saptamalarla ortaya koymaktadır. Pek çoğumuz için soğutucu, ürkütücü bir durum olan internet ortamındaki toplumsallaşmaların direkt konuşmalarla gelişmesi aslında bir çeşit belirsizlik azaltma stratejisidir.  Oysa ki, aklı selimle düşünüldüğünde bir ekran aracılığıyla kurulan, çoğunlukla anonim bir karşı tarafın olduğu ilişkilerde doğrudan soru sormak en akla yatkın yöntem olmalıdır. Ne var ki tüm bunlar internette ergenlerin dikensiz gül bahçesinde olduğunu göstermemektedir. Siber kabadayılık mağduru olma, cinsellik anlamında risk alma, kazara veya isteyerek internet pornosuna ulaşma gibi durumlar yeni akademik çalışmalarda “riskler” kategorisinde değerlendirilmektedir. Valkenburg sunumunun sonunda, bireyleri, ergenleri medya etkileri konusunda eğitmek gerektiğini, bu bağlamda da toplumsal ve durumsal moderatörlere, yani ailelere ve öğretmenlere görev düştüğünü belirtmektedir. Ergenlerin ulaştıkları mesajları nasıl alımladıkları da önemlidir. Aileler ve eğitimcilerin de homojen olduklarını düşünmek yanlıştır, bir başka konuşmacı Seounmi Youn’un da belirttiği gibi ailelerin ebeveynlik tarzlarının ve aile içi iletişim koşullarının da bu meselelerde önemi vardır. Genel olarak kural koymayan ebeveynlerin internet kullanımı konusunda kural koymalarının etkili olması beklenemez.

Son olarak şunları söylemek gerekir diye düşünüyorum, çocuklar ve ergenlerin internet kullanımı son zamanlarda Türkiye’de de dikkat çekici bir konudur. Ancak, çoğunlukla bu konuda serinkanlı bir duruş yerine, anaakım medyada yaratılan paniğin etkisiyle ve çerçevelendirilmesiyle hareket edilmektedir. En azından aileler düzeyinde. Oysa, şu soru da hep zihnimizde olmalıdır, çok şikayet ettiğimiz ve ürktüğümüz cinsellik meselesini, aşkı nereden öğreniyoruz? Özellikle TV, bu konudaki kutsal kaynak olma özelliğini halen sürdürmekte.  Bir başka önemli nokta, mesele riskler ve olanaklar bağlamında da ele alınacaksa, bunların bir arada anılmasıdır. Özellikle EU KIDS ONLINE projesinin geldiği son noktada, artık risk kavramı yerine, varsa “gerçek zararlar” üzerine yoğunlaşma önerilmektedir. İnternet ortamı dikensiz gül bahçesi değildir, çünkü gül dikensiz olmaz. Gülleri koklarken dikenlere de maruz kalınabilir, önemli olan bunun bilgisinin verilmesidir.

İnternet Dikensiz Gül Bahçesi Değil! için 1 cevap

  1. HULİSİ ŞARKLI diyor ki:

    ÇOK DOĞRU VE YERİNDE KULLANILMIŞ İFADE OLMUŞ.ZATEN GÜNLÜK HAYATTA OLAYLARA GÖZ ATACAK OLURSAK YAŞANAN HER OLAYDA ,HER SİSTEMDE MUTLAKA RİSK ORANI VARDIR.BURDA ÖNEMLİ OLAN KAR ZARAR ORANINI İYİ HESAP ETMEKTİR.ŞAYET İNTERNETTİN GETİRİSİ FAYDASI GÖTÜRÜSÜNDEN ZARARINDA DAHA FAZLA İSE.GÜLÜNÜ KOKLAMAK İÇİN DİKENE KATLANMAK LAZIM.SAYGILARIMLA

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: