Yurttaş Gazeteciliği için İlkeler Bildirgesi

İlkeler Bildirgesi – Radiobubble

radiobubble.gr

Halkın gazeteciliği, sivil toplum, sosyal medya, bloglar -anonim veya değil-, gelen yeni çağ, kendini sürdüren eski çağ gibi kavramlar üzerine büyük bir tartışma başlamıştır.

Bütün bu konuşmaların kavşağında, uç noktasında bulunuyoruz, ve halkın gazeteciliğinin kendine ait bir tözü olmasını, içerik üretmesini ve sonunda konvansiyonel gazeteciliğin bir kopyasına dönmemesini istiyoruz. Nesnel gazeteciliğin var olmadığını teslim ediyoruz. Görüşlerimiz, bakış açılarımız, dünyayı değerlendirmek için araçlarımız vardır ve biz kendimiz de her zaman değerlendirilmeyi bekleriz. Biz kendimizi, insan haysiyetini tasavvur ettiği dünyanın en önemli değeri olarak tanıyan bir açık topluluk olarak konumlandırıyoruz. Verdiğimiz kavga bu dünya içindir.

“Gazetecilik araçlarınız, örgütsel yapınız nedir?” diye sorarsanız sizi dürüstçe yanıtlayacağız: “Bizde baş editör ve yönetici yoktur”. Ama esas bizde haber odalarının uzun zaman önce yitirdiği bir şey var: bizde can var. Biz bir şeyleri tartışıyoruz, anlaşamıyoruz, sonuçlara varıyoruz, mutabakata ulaşıyoruz. “İyi” bir konu bulup yoğunlaşıyoruz. Başkalarının görmediği bir şekilde görmek istiyoruz – sessizliği yüzünden iflas etmiş bir gazetecilik endüstrisi değiliz.

İşte bu yüzden yeni bir çağın gazetecilik araçlarını geliştirmeye çalışıyoruz. #rbnews hashtaginin başarısı, hem Twitter üzerinde hem de çapraz denetimden geçen haberlerin yayınlandığı blogumuz üzerindeki işleyiş şekli, yeni çağ için elimizde bulunan kullanışlı gazetecilik araçlarıdır. Anahtar, katılımdır: topluluk katılımının bir haber kanalına, bilginin öz-düzenleyici bir filtresine dönüşmesidir. Bu katılım biçimi news.radiobubble.gr ve international.radiobubble.gr üzerinde tamamen yeni bir anlam kazanıyor.

Biz, radiobubble, #rbnews, Atina’da Ippokratous sokağındaki saksı bitkilerinin arkasına saklanan insanlar, nefes alıyoruz ve bilgilenmiş insanların özerk bir dayanışma ağı olarak nefes almayı sürdürmek istiyoruz.

DAVRANIŞ KURALLARI (TÜZÜK)*

Madde 1
Her kişi ve yurttaşa ait özgürce bilgilendirme ve bilgilenme hakları devredilemezdir. Bilgi toplumsal bir faydadır, ticari mal ya da propaganda aracı değildir. Internet’te bilgilendirme ve bilgilenme amacıyla #rbnews’i etkin olarak kullanan herkesin şu yetki ve yükümlülükleri vardır:

  1. Bütün hakikati yayınlamayı toplum ve kendine karşı birincil görev olarak görmek.
  2. Gerçek olayların çarpıtılmasını, saklanmasını, yanlış temsil edilmesini ve sahtece düzenlenmesini topluma bir hakaret ve kendilerini alçaltan bir eylem olarak görmek.
  3. Her bir haberdeki, açıklamadaki, reklam mesajındaki, başlık-metin eşleşmesindeki, fotoğraf, imge, grafik, ses, görüntü ya da başka temsillerin kullanımındaki özgünlüklere saygı göstermek ve bağlı kalmak. Özellikle de #rbnews hashtagini kullanmaktaki hedefimiz ticari bir doğaya bürünmek değildir. Haber iletme hedefini koruyacağımıza ve #rbnews’ı bir açıklama ya da reklam aracına dönüştürmeyeceğimize söz veririz.
  4. Sorumluluk duygusuyla ve sonuçların farkında olarak, henüz yayılmamış bir bilgi parçasının ya da haber parçasının doğruluğunu önceden araştırmak.
  5. Doğru olmayan bilgileri ve yanlış savları, gecikme olmadan, aynı sunum ve uygun bir vurgu ile düzeltmek.

Madde 2
#rbnews kullanarak haber yayan topluluğa dahil olan hepimizin şu yetki ve yükümlülükleri vardır:

  1. Milliyet, toplumsal cinsiyet, cinsel yönelim, ırk, din, siyasi görüş, ekonomik durum ve toplumsal statü ayrımcılığı olmadan bütün yurttaşlara eşit davranmak.
  2. Dünya’nın türdeş insanlarının ve türdeş yurttaşlarının kişiliğine, haysiyetine ve özel yaşamlarının kutsallığına saygı göstermek. Ancak, bilgi edinme hakkı öyle gerektirirse, kamusal işlevler uygulayan ya da özel bir toplumsal statü ve güç sahibi ve toplumsal tahkikata tabi olan kişilerin özel yaşamına ilişkin olguları –her zaman için duyarlılıkla– kullanabiliriz. Masumiyet karinesine saygı göstermek ve yargı kararlarına dair peşin hükümler vermemek, onları ahlaki değerlendirmenin mahkemesine tabi kılmak.
  3. Küçükleri, özel ihtiyaçları ve ciddi sağlık sorunları olanları koruyan uluslararası kurallara saygı göstermek.
  4. Yas ya da şok içinde olan, ya da açıkça psikolojik rahatsızlık yaşayan yurttaşlara karşı tedbirli ve duyarlı davranmak.
  5. Kamu sağlığı gibi hassas -yanıltıcı bilgi ve sansasyonel sunumun kamuoyunda bağışlanamaz çalkantılara neden olabileceği- alanlara ilişkin bilgileri denetlemek ve belgelemek.
  6. Bilgilerimize çapraz denetim uygulamak ve ilgili belgelemeyi meşru yöntemlerle sağlamlaştırırken (belgelerle, fotoğraflarla, seslerle, resimlerle) belgelememizde bulunan kişilerin onları halka duyurmaya niyetli olduğumuzu her zaman bilmelerini sağlamak. Denetimimizi aşan şartlardan dolayı bunun olanaklı olmadığı hallerde, gazeteciliğe bağlı belgelerimizde bulunan kişilerin kişisel ayrıntılarını gizlemek zorundayız.
  7. Gizlilik kaydıyla edindiğimiz bilgi kaynakları için gereken gizliliği yerine getirmek.
  8. Yayınlanmamak kaydıyla alınmış bilginin kurallarına saygı göstermek.
  9. Internet’te takma adla ya da anonim görünmeyi seçmiş insanların bu kararlarını korumak.

Madde 3
Kamusal söyleme eşit olarak erişilmesi ve –demokrasinin köşe taşı olan– görüşlerdeki çeşitlilik, kitle medyası devlet tekelinin denetiminde olduğunda yürürlükten kalkar; medya –kamuoyunu bir tüketici olarak görerek onun kanaatlerini, alışkanlıklarını ve genel davranışını manipüle etmeye çalışan– devasa kâr amaçlı işverenlerin elinde toplandığında ise temelsiz kalır.

Bu nedenle, basın özgürlüğünü ve konuşma özgürlüğünü savunmak için yetkili ve yükümlüyüz.

Madde 4
Finansal şeffaflık #rbnews topluluğuna dahil olanlar için itimat, güvenilirlik ve haysiyetin asli bir öğesidir, dolayısıyla şu yükümlülüklerimiz vardır:

  1. Yaptığımız katkı karşılığında telafi peşine düşmemek ve kabul etmemek.
  2. Internet’teki etkinliğimizde bağımsız oluşumuza kuşku düşürebilecek basın ofislerinde, kamu hizmetlerinde ya da özel firmalarda herhangi bir maaşlı konum ya da kendimize ücret bağlamanın peşine düşmemek ve kabul etmemek.
    Her durumda, etkinliğimizin karşılığı ödenmemiş olduğundan, haber ve bilgi yaymamızla ilgili etkinliğimize karşıt yönde görülebilecek herhangi bir profesyonel ilişkiden (toplumsal ağlarda açık bir feragatname aracılığıyla) açıkça ve özlüce bildirmek yükümlülüğündeyiz.

Madde 5
Dünyanın –Internet ya da konvansiyonel/geleneksel medyada etkin olan– bütün yurttaşlarına olan saygı ve dayanışmamız bize şu yükümlülükleri verir:

  1. İntihalin herhangi bir biçimini çok ciddi bir kusur olarak görmek,
  2. Başka insanların çalışmalarını kendimizinmiş gibi sunmaktan kaçınmak; metinlerini, alıntılarını, fotoğraflarını, görüntülerini ya da seslerini kullandığımız editörün adını her zaman belirtmek.
  3. Önceden yayınlanmış ya da iletilmiş bilgilerin kaynaklarına referans vermek.
  4. #rbnews hashtaginden kürate ettiğimiz haberler (seçim, değerlendirme, iç gönderme, sıralama, vb) Creative Commons Lisansı altında özgürce dağıtmayı seçtiğimiz çalışmaların sonuçlarıdır. Bu lisans elbette #rbnews’ı kullanan bütün Twitter kullanıcıları için bağlayıcı değildir.

Madde 6
Kitle medyasının genişlemesi ve iletişimin küreselleşmesi, elektronik ve yazılı basının eğitsel ve kültürel rolünü belirgin olarak artırmıştır. Internet topluluğunun öz-regülasyon yeteneğini akılda tutarak, kişisel ve kolektif olarak şu yetki ve yükümlülüklerimiz vardır:

  1. Gramatik, sentaktik ve leksik -özellikle bilgiyi saklayan, içeriği çarpıtan ve aldanmaya yol açan- hatalardan kaçınarak gazetecilik söyleminin iyileştirilmesine katkı yapmak.
  2. Kendimizi dünyanın yurttaşları saydığımızdan insan uygarlığının bütün ifadelerine saygıyla yaklaştığımızı unutmadan, kültürel mirasın korunmasına ve evrimine yaratıcı katkılar yapmak.

Madde 7
Yukarıdaki yükümlülüklere ilişkin ihlaller her zaman Internette bulunan sivil toplum tarafından izlenir ve onun yargısına tabidir. Sivil toplumda gönüllü olarak üstlendiğimiz bu taahhütler bakımından sorumluluk taşıyoruz ve buna karşılık çalışmamıza saygı duyulmasını talep ediyoruz.

*NOT: Yukarıdaki ilkeler Atina Günlük Gazete Editörleri Birliği’nin Davranış Kuralları’ndan alınmış ve Internet’in koşul ve taleplerine uyarlanmıştır.

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

(“D. Irak / 140journos tartışması”)

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: